Każdy z nas, w trosce o swoje zdrowie powinien wykonywać systematyczne badania krwi. Pomagają one bowiem kontrolować stan zdrowia oraz dają odpowiedzi na pytania związane z powstawaniem wielu chorób. W przypadku podejrzeń zaburzeń związanych z pracą tarczycy, lekarze zalecają wykonanie badań krwi, które uwzględniają także analizę poziomu hormonów tarczycy. Okazuje się jednak, że nie zawsze dają one prawidłowe wyniki. Bywa często tak, że mimo odbiegających od normy wyników, które wskazywałyby na zaburzenia w funkcjonowaniu tarczycy, gruczoł tarczowy działa prawidłowo. Jak zatem interpretować takie nieprawidłowe wyniki badań krwi?

Błędy związane z nieprawidłowymi wynikami badań krwi dotyczącymi poziomu hormonów tarczycowych mogą być związane z innymi przyczynami, które nie dotyczą zaburzeń osi tarczycowej. Trzeba bowiem mieć świadomość, że choć badania są bardzo dokładne i czułe, bywają obarczone błędami. Bywa bowiem też tak, że odchylony od normy poziom hormonów tarczycowych wynika z innych, niekoniecznie „tarczycowych” schorzeń. Takie zjawisko nosi nazwę dyshormonozy z eutyreozą (z angielskiego brzmi to: euthyroid sick syndrom / non-thyroid ilness syndrom).

Kilka słów o hormonach tarczycy

By ułatwić odczytanie i analizowanie wyników badań, warto nieco uwagi poświęcić ważnym hormonom tarczycy.

Hormony tarczycy należą do grupy jodowanych aminokwasów. Powstają na skutek szeregu reakcji chemicznych, które zachodzą w jelicie cienkim oraz krwi. Do najważniejszych hormonów tarczycy zalicza się trójjodotyroninę (T3) i tyroksynę (T4). Jest jeszcze kalcytonina, jednakże ona nie jest uwzględniania w badaniach na poziom hormonów tarczycy.

Warto również wiedzieć, że w badaniu prawidłowości związanych z funkcjonowaniem tarczycy bierze się pod uwagę także hormon tyreotropowy (TSH), który produkowany jest przez przysadkę mózgową. Poj wpływem tego hormonu wzrasta wychwyt jodu przez tarczycę, dochodzi do zwiększenia masy gruczołu tarczowego oraz dochodzi do przyspieszenia uwalniania hormonów tarczycy „zamkniętych” w specjalnych pęcherzykach.

Zadaniem hormonów tarczycy jest przyspieszanie przemiany materii oraz wewnątrzkomórkowy metabolizm. Warto również wiedzieć, że hormony tarczycowe przyczyniają się również do pobudzenia wzrostu i dojrzewania komórek oraz różnicowania tkanek.

Gdy poziom THS jest nieco podwyższony

Przez THS rozumiemy hormon tyreotropowy – hormon produkowany przez przysadkę mózgową, która kontroluje działanie tarczycy poprzez zwiększanie wychwytywanie jodu – pierwiastka niezbędnego do produkcji hormonów.

Gdy poziom hormonu tyreotropowego THS jest nieco odbiega od normy, która wynosi 0,27-4,0 mU/l – jest odrobinę podwyższony, wówczas może być nie tylko spowodowany nieprawidłową pracą tarczycy, ale innymi, poważnymi schorzeniami. Zalicza się do nich między innymi niewydolność krążenia czy stany psychiatryczne. Podwyższenie poziomu THS obserwowane jest jedynie w konkretnych fazach chorób.

Nieco zwiększony poziom hormonu tyreotropowego może być także symptomem związanym z okresem wychodzenia z infekcji – okresem zdrowienia. Nieprawidłowe wyniki badań mogą także wskazywać na choroby nadnerczy.

Co sygnalizuje obniżony poziom TSH?

Zwykle obniżony poziom hormonu tyreotropowego (TSH) wskazuje na zaburzenia pracy tarczycy związane z nadprodukcją hormonów tarczycowych, czyli nadczynnością tarczycy. Jednak gdy nasz gruczoł tarczowy okazuje się być w porządku, co niski poziom TSH może sygnalizować?

Dość często na obniżenie poziomu TSH mają wpływ przyjmowane leki. Zalicza się do nich między innymi: leki przeciwdepresyjne, sterydy, leki podawane w łagodzeniu objawów choroby Parkinsona.

Bardzo często niski poziom TSH związany jest nie z nadczynnością tarczycy, lecz drastycznymi dietami odchudzającymi się, które zwykle restrykcyjnie ograniczają ilość dostarczanych kalorii – słowem, są głodówkami.

Niski poziom TSH może być także jednym z objawów ciąży. Dzieje się tak, ponieważ hormon, który jest wydzielany przez łożysko wykazuje działanie podobne do działania hormonu tyreotropowego, stąd obniżenie poziomu TSH.

Gdy poziom FT3 jest zaniżony

Skrót FT3 dotyczy wolnej trójjodotyroniny. Badania krwi na poziom hormonów i taką wartość uwzględniają. Pozwala to bowiem na dokładniejsze sprecyzowanie wyników i postawienie diagnozy. Okazuje się, że dość często wyniki badań dają niski poziom FT3, który jednak nie jest związany z zaburzeniami pracy tarczycy.

Gdy poziom FT3 odbiega od normy (wynosi ona 2,3-6,6 ng/ml), wówczas może być to sygnał przewlekłych i ciężkich chorób – niewydolności krążenia czy też chorób psychicznych. Szacuje się, że nawet 50 % pacjentów, którzy trafiają do szpitala mają zaniżony poziom FT3, mimo prawidłowego funkcjonowania tarczycy.

Niski poziom FT4 i FT3

FT4 to – analogicznie do FT3 – skrót  oznaczający wolną tyroksynę. Wyniki badań i tę wartość mogą zaniżać, co nie zawsze sygnalizuje choroby tarczycy.

Niski poziom FT4 i jednocześnie niski poziom FT3 może świadczyć o ciężkich chorobach, obejmujących także schorzenia przewlekłe.

Gdy żadne objawy nie wskazują na zaburzenia pracy tarczycy, a poziom „wolnych” hormonów tarczycy jest zaniżony, wówczas może wiązać się to z przyjmowanymi przez pacjentów lekami, które ingerują w aktywność oznaczanych hormonów. Dochodzi wówczas do wypierania hormonów z połączeń białkowych. Dzieje się tak na przykład na skutek zażywania leków z grupy salicylanów – zawierających m.in. kwas salicylowy, czyli aspiryny oraz innych środków przeciwbólowych.

5,5 k