Powiększona tarczyca nosi nazwę wola. Choć nie zawsze tarczyca zwiększa swą powierzchnię, bowiem nazwa „wole” obejmuje też tarczycę o normalnym rozmiarze, ale z obecnym tam co najmniej jednym guzkiem.

Wyróżnia się dwa rodzaje wola guzkowego: wole guzkowe toksyczne i wole guzkowe nietoksyczne. W obydwu przypadkach wole oznacza powiększoną tarczycę z e stwierdzonymi guzkami lub tarczycę o prawidłowych rozmiarach, ale z obecnością przynajmniej jednego wyczuwalnego guzka. Obydwa rodzaje schorzenia można poddawać terapii lekami albo zastosować operacje tarczycy. Od czego to zależy?

Wole guzkowe toksyczne

Tarczyca jest powiększona albo zachowuje prawidłowe rozmiary, ale występuje tam jeden lub więcej guzków, które wytwarzają bez kontroli przysadki mózgowej nadmierne ilości hormonów tarczycy – tyroksyny i trójjodotyroniny. Zdrowa tarczyca jest sterowana hormonem TSH, wytwarzanym przez przysadkę.

Konsekwencją nadmiaru hormonów jest nadczynność tarczycy, co najszybciej się objawia chudnięciem, nerwowością, osłabieniem, przyspieszoną akcją serca. Nie zawsze te objawy są na tyle niepokojące, by chory odbierał je w kategoriach choroby, dlatego nie zgłasza się do lekarza. Choroba jest więc późno wykrywana, czasami trwa latami.
Szybciej wole toksyczne jest diagnozowane, gdy tarczyca jest znacznie powiększona lub guzki są duże, widoczne lub wyczuwalne dotykiem. Duża tarczyca lub duże guzki wprowadzają dodatkowy dyskomfort w życie chorego: utrudniają oddychanie i przełykanie.

Chorobę potwierdzają następujące badania: USG tarczycy, oznaczenie poziomu stężenia hormonów tarczycy i hormonu TSH oraz scyntygrafia. Jeśli guzki mają średnicę ponad 1 cm, zleca się wykonanie biopsji.

Leczenie polega na podawaniu jodu promieniotwórczego, a w przypadku  znacznego powiększenia gruczołu lub podejrzenia guzka złośliwego wykonuje się operację.

Wole guzkowe nietoksyczne

To schorzenie objawia się powiększeniem tarczycy, ale produkcja hormonów pozostaje  na prawidłowym poziomie. Stosuje się wówczas leczenie zachowawcze ( preparatami L- tyroksyny, jodem promieniotwórczym, wstrzykiwanie etanolu bezpośrednio do guzka, co skutkuje jego zmniejszeniem), ale w przypadku, gdy rozmiary tarczycy utrudniają oddychanie i przełykanie oraz w razie podejrzenia o nowotwór wykonuje się operację chirurgiczną. Operacja jest także niezbędna, gdy wole przynajmniej w 1/3 znajduje się poniżej górnego brzegu mostka (wole zamostkowe).

Jak przebiega operacja?

Operacja przebiega pod narkozą. Najczęściej usuwa się niemal cały gruczoł (subtotalna strumectomia), pozostawiając co najwyżej 4 ml po każdej stronie płata.

Jeśli sytuacja tego wymaga ( po stwierdzeniu obecności guza pęcherzykowego lub guza oksyfilnego – z podejrzeniem nowotworu), usuwany jest cały płat z guzem i większą część drugiego płata.

Ciecie jest dokonywane powyżej 2 cm nad górnym brzegiem mostka. Blizna pozostająca po cięciu jest mało widoczna, ma kształt łuku o 10 – 12 cm długości.

Powikłaniem pooperacyjnym trwającym kilka miesięcy może być niedoczynność przytarczyc oraz porażenie nerwu krtaniowego wstecznego, co objawia się chrypką. Natomiast stałym powikłaniem może być niedoczynność tarczycy, co jest oczywiste zważywszy na znaczne pomniejszenie gruczołu, a tym samym niewystarczającą produkcję hormonów. Niezbędne jest wówczas dożywotnie podawanie preparatów L- tyroksyny.

Wole miąższowe nietoksyczne

Jest to powiększenie gruczołu tarczycowego na skutek niedoboru jodu, ta przyczyna jest o9becnie coraz rzadsza. Częściej  powodem są choroby autoimmunologiczne, np. choroba Hashimoto, stany zapalne tarczycy. Gruczoł ma jednolitą strukturę, brak tam zmian ogniskowych, a tarczyca funkcjonuje prawidłowo, wytwarzając hormony w prawidłowej ilości. Jednak taki stan wymaga leczenia. Po pierwsze, powiększony gruczoł oznacza ucisk na drogi oddechowe, a po drugie – w powiększonym miąższu mogą z czasem rozwijać się guzki. Leczenie zwykle trwa 2 lata i polega na podawaniu L- tyroksyny. Jeśli w tym czasie tarczyca nie powróci do prawidłowego rozmiaru, lek podaje się dożywotnio.

Operacja chirurgiczna przy takim powiększeniu tarczycy nie jest wykonywana.

4,1 k